Штампа

od osnivanja sela do 1945. godine

Prva Naselјa

Prvo naselјe je najverovatnije postojalo u bronzanom dobu (pronađen je vrh bronzanog koplјa, delovi bakarne keramike), ali nema pouzdanog dokaza da je bilo stalno naselјe. IV vek-dolazak Huna (verovalo se da se prestonica huskog vođe Atile nalazila negde između današnjeg Segedina i Nakova) - dokaz 1799 u Senmikulašu ( Sen Nikolau Mare) u današnjoj Rumuniji pronađeno je tzv. Atilino blago (12 kg) u vinogradu grofa Kristifora Nake. U VI veku ovde su boravili Gepidi, Avari (kagan Bojan), Bugari, a u toku Velike seobe naroda dolaze Sloveni (Severini ili Sklavi) i konačno u X veku – dolaze Mađari – oni osnivaju selo Fazekaš (selo imalo i crkvu), koje ubrzo nestaje.

Istorija Nakova   Centar sela 1935

Srednji i novi vek

Na mestu današnjeg Nakova nalazilo se selo mađarskih jobađa (kmetova, tj. zavisnih selјaka) koje nosi naziv Szőllős (Seleš ili Seluš).

O poreklu imena sela postoje tri verzije: po tome što je oko sela bilo puno vinograda, po vetrovima koji duvaju s proleća i po slovenskoj reči selište.

Prvi vlasnik imanja bio je podban Mačve Harači Laslo,a kasnije posed prelazi u ruke porodice Čako. Početkom XVI veka mađarski kmetovi napuštaju selo zbog dolaska Turaka, nakon čega je selo opustelo. Zabeleženo je da je polovinom XVI veka kroz selo dva puta prolazila vojska Mehmed-paše Sokolovića, a takođe je zabeleženo da je kroz selo prolazio Carski drum od Budima do Temišvara. 1582 god. srpski kaluđeri su zabeležili da u Selešu živi 6 srpskih porodica koji se bave stočarstvom ( kasnije su svi napustili selo). Posle sklapanja Karlovačkog mira 1699 godine, selo je pripalo Turskoj (Temišvarski pašaluk). Od 1739 god. granica između Turske i Austrije je na Savi i Dunavu (osniva se Tamiška banovina, od koje je nastaje reč Banat za ovu pokrajinu).

Istorija Nakova   Skola

Nakovo od kolonizacije Nemaca do 1918

Austrijski car Karlo VI upravu nad Banatom daje konjičkom generalu grofu Klaudiju Mersiju, koji je isušivao močvare, gradio puteve i napravio plan da Banat kolonizuje stanovništvom iz Nemačke. U tu svrhu je napravio i mapu Banata, ali na njoj nema mesta Seluš, što ukazuje da ono ne postoji u to vreme. 1743 god. pustaru Seluš sa okolinom kupuje Hec Jakob. Nakon njega selo često menja vlasnike, sve dok ovaj posed najpre zakuplјuju, a 1782 godine i otkuplјuju od vlade u Beču za 125 000 zlatnika, braća Kristifor(Hristifor) i Kiril (Ćiril) Nako. Posed ima 625 000 jutara i mesto Senmikulaš (San Nikolau Mare) u kojem su braća Nako (poreklom Grci) i živeli. 1784 godine braća su dobila i plemićku titulu- grof.

U kasnijem sporu između braće selo Seluš pripalo je Kristiforu Nakou. On je da bi obezbedio radnu snagu za svoje imanje 1784 god. doveo i naselio Mađare u selo (sagradio je 50 kuća), a naredne 1785 godine menja ime selu u Nakofalva( Nakoselo).

Druga kolonizacija

1790 godine bila je druga kolonizacija. U selo dolazi 176 nemačkih porodica sa 706 članova porodica. U to vreme selo je pravilno ušoreno sa širokim i pravim ulicama,u centru sela je bio trg,a na trgu Opštinska kuća (danas ugao Glavne i ulice Miladina Zorića Garače). U toj zgradi je bio stan za učitelјa i sveštenika, kao i škola i parohijski dom.

Grof Nako je kolonistima davao u zakup najčešće 1 sesiju (32 jutra), a bilo je slučajeva da je davao više, ali i manje. Takođe svakom kolonisti sposobnom za rad obezbedio 4 krajcera na dan, soli za godinu dana i besplatan građevinski materijal za gradnju kuće. Prema popisu iz 1793 god. u selu živi 1054 stanovnika (knez je bio Nikolas Brukner). 1836. stanovnici su otkupili oko 4000 jutara zemlјe grofa Naka (ovo je veoma značajno za razvoj sela, jer su selјaci sad obrađivali svoju zemlјu), pa se i selo ubrzao razvijalo - razvija se zanatstvo, podiže se motorni mlin i povećava prirodni priraštaj. U to vreme veleposednik je Jovan pl. (plemeniti) Nako (1814-1889), koji pomaže i prosvetne i kulturne akcije, a navodi se i kao drugi, (iza grofa Save Tekelije koji se smatra prvim osnivačem) osnivač Matice Srpske. 1799. otvorena je škola. Prvi učitelј zvao se Mihajlo Viterberg. 1897. u selo dolazi prvi lekar - dr. Flis. 1898. podignuta je pruga Velika Kikinda – Nakofalva. Struja je u selo (i okolinu) uvedena 1906. mnogo ranije nego u drugim mestima – selo tada ima i uličnu rasvetu na raskrsnicama. 1902. Mileva Nako, ćerka Jovana Naka podiže ženski manastir sa šestorazrednom ženskom osnovnom školom. Prema popisu iz 1911 godine selo ima 538 kuća i 2834 stanovnika, sve nemačke nacionalnosti). U prvom svetskom ratu stanovnici sela su se uglavnom borili na Istočnom frontu, protiv carske Rusije.

Istorija Nakova  Istorija Nakova 

Nakovo od 1918-1944

Nakodorf28. aprila 1922 godine selo zvanično menja ime u Nakovo. 1924. selo je pripalo novoformiranom srezu Velika Kikinda. Školska zgrada je podignuta 1936 godine. Dolaskom Hitlera na vlast u Nemačkoj u selu se osniva Hitlerjugend ( Hitlerova omladina), kao i druge fašističke organizacije. Nakon napada Nemačke na Jugoslaviju, Nakovčani 14 aprila 1941. svečano dočekuju nemačku vojsku. Oni koji su bili sposobni za vojnu službu, služili su vojsku na Istočnom frontu ili u diviziji PRINC EUGEN koja se borila protiv partizana u Jugoslaviji. 1943 godine Nemci zvanično menjaju ime sela u Nakodorf (Nakodorf). U leto 1944. veliki broj stanovnika beži iz sela zajedno sa nemačkom vojskom bojeći se osvete. Selo je zvanično oslobođeno 5 oktobra 1944 Početkom 1945 godine formirana je komisija za doček boraca kolonista 27. septembra 1945 godine u Nakovo stiže prva grupa od 450 kolonista, većinom iz Bosanskog Grahova. 15. oktobra 1945. stiže druga grupa kolonista (30 domaćinstava) iz Bosanskog Petrovca, Banja Luke, Klјuča, Prijedora, Mrkonjić grada... Poslednja grupa kolonista stiže 5 januara 1946. ( 50 porodica) većinom iz Bihaća i Drvara.

Skola

Aleksandar Kockar